Ảnh minh họa |
|
1- KỸ THUẬT NUÔI TRỒNG NẤM
a. Chuẩn bị nhà nấm
- Vật liệu: làm nhà nấm bằng tre, lá , lưới. Có thể tận dụng sàn nhà để treo bịch phôi nấm, xung quanh nhà trồng nấm có thể bao lưới nylon, để giữ ẩm độ thích hợp, hạn chế côn trùng gây hại xâm nhập giúp cho nấm phát triển tốt.
- Nhà trồng nấm: phải sạch sẽ, cao ráo, thoáng khí, thoát nước và giữ được độ ẩm, không bị gió lùa nhưng không kín quá làm nấm khó phát triển tốt. Các bịch phôi nấm có thể xếp đặt trên các bệ (bằng tre hay sắt) hoặc treo dưới các thanh ngang, khoảng cách giữa 2 hàng bịch phôi là: 20 – 30cm và mỗi dây cách nhau 30-35cm, mỗi dây có thể treo từ 6 – 8 bịch phôi, bịch dưới cùng cách mặt đất nền 30cm. Tốt nhất bố trí giàn treo theo từng khối một, mỗi khối rộng từ 1,4 - 1,6m, chiều dài tùy theo nhà trồng. Mỗi khối nên chừa các lối đi để tiện chăm sóc và thu hái nấm.
- Trước khi đưa nấm vào nhà nuôi trồng ta cần khử trùng nhà nấm bằng vôi bột với liều lượng 100gr vôi bột/1m2 rãi đều xung quanh nền nhà nấm.
Sau khi nhà nấm chuẩn bị xong ta tiến hành đưa bịch phôi nấm vào chăm sóc.
b- Đưa bịch phôi nấm vào nhà trồng và chăm sóc:
- Chọn những bịch có sợi tơ nấm mọc trắng đều bịch, sau đó tiến hành tháo nút bông phía trên miệng bịch phôi hoặc dùng dao lam rạch từ 3 – 4 đường dài dọc theo bịch nấm khoảng 3- 4cm , sau khi rạch bịch để ngày hôm sau mới phun tưới nước.
- Nước tưới nấm phải sạch, không bị nhiễm phèn (pH nước khoảng 6.5-8.5 ppm), không chứa chất độc hại nấm và nên tưới bằng bình phun sương hay vòi phun thật mịn, không tưới thẳng lên bịch phôi mà phun xịt tạo mưa nhẹ rơi từ trên xuống, tưới ướt các vách, nóc và nền nhà để tạo độ ẩm không khí cần thiết cho nhà trồng nấm.
- Tuỳ theo thời tiết mà tưới nhiều hay ít để tạo ẩm cho nhà trồng nấm, mỗi ngày tưới 2 – 4 lần (khi mưa dầm ẩm ướt, không cần tưới). Lưu ý là không để giọt nước bắn thẳng vào nụ nấm có thể làm hư nấm.Tưới nước nhiều hay ít tùy theo ẩm độ không khí của nhà nuôi nấm. Bình quân 2 lần/ngày, nếu khô thì từ 3 – 4lần/ngày. Sao cho độ ẩm môi trường không khí nơi trồng nấm đạt 85-90%. Nhiệt độ thích hợp 25-32oC, nhiệt độ tối ưu 27-28oC. Ánh sáng khuyếch tán đều vào nhà nấm là điều kiện thích hợp nhất để tạo quả thể nấm phát triển (tiền thân của nụ nấm), do vậy việc thiết kế nhà nấm cần chú ý sao cho ánh sáng khuyếch tán tốt nhất.
2- THU HOẠCH NẤM:
- Sau khi rạch bịch phôi nấm khoảng từ 7 – 10 ngày nấm bắt đầu kết quả thể, xuất hiện nụ nấm dạng phểu chuyển sang dạng lá lục bình (mũ nấm mỏng lại và căng rộng ra, mép hơi quằn xuống – nếu mép cong lên là nấm già) ta tiến hành thu hái nấm.
Nấm thu ở giai đoạn này, ngoài chất lượng dinh dưỡng cao, ít bị hư hỏng và bảo quản được lâu (ở dạng tươi). Nên thu hoạch nấm vào buổi sáng sớm, khi hái nấm nên hái hết cả cụm, không nên để sót lại phần chân nấm vì nó dễ gây nhiễm, làm các lần thu hoạch kế tiếp sẽ không cho tai nấm tốt, năng suất giảm .
- Sau khi thu hoạch nấm đợt 1 thì ngưng tưới 1-2 ngày. Nếu thấy bịch phôi xốp nhẹ thì có thể dồn nén bịch lại, sau đó ta rạch thêm xung quanh bịch phôi 1-2 đường, mỗi đường dài khoảng 3-4cm và tiếp tục chăm sóc tưới nước giống như ban đầu để thu hoạch nấm tiếp các đợt sau.
- Tuỳ theo giống nấm, có thể thu hoạch khoảng 6 – 12 đợt, mỗi đợt cách nhau chừng 15 – 20 ngày trong khoảng 3 – 8 tháng (giống bào ngư Nhật khoảng hơn 8 tháng) khi bịch đen và tóp lại thì ngưng. Năng suất thu hoạch nấm dao động trong khoảng 40 – 60% so với trọng lượng bịch.- Mỗi bịch có thể thu hoạch 4 -5 đợt, kết thúc mỗi đợt nuôi trồng trong khoảng 2 - 2,5 tháng. Một bịch phôi nấm nặng 1 – 1,2kg sẽ cho khoảng 500 – 700gr nấm tươi trong suốt thời gian thu hoạch.
3. NHỮNG LƯU Ý KHI NUÔI TRỒNG NẤM BÀO NGƯ :
a- Tính nhạy cảm với môi trường :
Nấm bào ngư là một trong những loài nấm nhạy cảm với môi trường nhất. Ngoài yếu tố nhiệt độ, ẩm độ, ánh sáng, pH, nồng độ CO2 ..., nấm còn đặc biệt nhạy cảm với các tác nhân gây ô nhiễm môi trường, như hoá chất, thuốc trừ sâu, các kim loại nặng ... cả trong nguyên liệu cũng như trong môi trường không khí. Tai nấm thường biến dạng hoặc ngưng tạo quả thể. Do đó, cần kiểm tra điều kiện nuôi trồng hoặc nguồn nguyên liệu khi nấm có biểu hiện không bình thường.
b- Dị ứng do bào tử nấm bào ngư :
Nếu hít phải bào tử nấm bào ngư thì sẽ có triệu chứng khó thở, có nhiều vết đỏ ở tay, nhức đầu, ho và sốt. Khắc phục bằng cách đeo khẩu trang khi vào nhà nuôi trồng, nhất là sáng sớm khi vào nhà trồng nấm, tưới ẩm cho nhà trồng.
c- Dịch bệnh gây hại nấm:
Chủ yếu là mốc xanh Trichoderma và ấu trùng ruồi nhỏ. Đối với mốc xanh, có thể hạn chế bằng cách khử trùng tốt nguyên liệu hoặc nâng pH. Đối với ấu trùng ruồi nhỏ, để ngăn ngừa nhà trồng nấm cần có lưới chắn và vệ sinh nhà trại, không cho ổ dịch phát sinh.
4- CÁCH BẢO QUẢN VÀ CHẾ BIẾN NẤM SAU THU HOẠCH:
- Đối với nấm tươi: giữ được lâu bằng cách làm chậm sự phát triển, giảm cường độ hô hấp, chống thoát nước bằng cách cho nấm vào túi nylon (0,5-1kg/túi) và bảo quản ở nhiệt độ thấp (ở 10 – 150C có thể giữ 4 – 5 ngày).
- Đối với nấm khô: làm khô đến mức tối đa (còn 10 – 12%) bằng cách phơi, sấy. Sau đó bảo quản trong túi kín để tránh hút ẩm trở lại.
- Đối với dạng sơ chế( nấm muối): ở nồng độ muối 20 – 22% thì thời gian bảo quản nấm được khoảng vài tháng. Nếu nấm được đóng hộp qua chế biến thành phẩm thì thời gian bảo quản và sử dụng được lâu hơn./.